II - Opbouw van de orden
Opbouw van de orden
In de zondagmorgendienst staat de verkondiging van de heilige Schrift, al dan niet verbonden met de Maaltijd van de Heer, centraal. Gebeden en liederen leiden de dienst in en besluiten hem.
De opbouw van de dienst tekent de weg die de gemeente gaat in de eredienst:
- Voorafgaand aan de dienst staan persoonlijke gebeden voor huis en kerk en consistoriegebeden aangegeven. Zij hebben betrekking op de opgang naar het huis van de Heer.
- In de intrede nadert de gemeente voor het aangezicht van de Heer. Gebeden van toenadering en schuldbelijdenis, intredelied, begroeting en huldiging van de Heer, verbonden met de roep om ontferming voor de nood van de wereld, zijn mogelijke stappen op de weg van de intrede. Men kan de dienst ook langs een ander spoor binnengaan, namelijk via een verootmoediging, gevolgd door de Tien Woorden als teken van Gods genadige toewending in zijn verbond. Het geheel van de intrede komt samen in de kern ervan: het gebed van de zondag of het gebed om verlichting met de heilige Geest.
- De lezing en verkondiging van de heilige Schrift krijgt gestalte in het lezen en horen van de Bijbel, het zingen van psalmen en gezangen en de prediking. De verkondiging wordt bevestigd in het bidden van de geloofsbelijdenis of het zingen van een geloofslied.
- In de voorbede treedt de gemeente in voor de wereld veraf en dichtbij. De voorbede kan in nauwe aansluiting bij de Schriftuitleg aan de inzameling en het delen van de gaven voorafgaan. Zij kan ook opgenomen worden in het geheel van de gebeden aan tafel. De inzameling van de diaconale gaven is verbonden met de toebereiding van de tafel en verwijst daarnaar, ook als deze niet wordt aangericht. Als de Maaltijd van de Heer wordt gevierd, kunnen de inzameling en toebereiding van de tafel worden voorafgegaan door een toeleiding en nodiging.
- De Maaltijd van de Heer in engere zin begint met het tafelgebed. De kenmerkende aspecten van dit gebed zijn: de lofprijzing van de Vader, de gedachtenis van de Zoon, de bede om de heilige Geest, de gemeenschap van de heiligen en de verwachting van het Koninkrijk der hemelen. In de gereformeerde traditie zijn onderwijzing en gebed met elkaar verbonden. In de gemeenschap van brood en wijn oefent de gemeente gemeenschap en verzoening met haar Heer en met elkaar, midden in de wereld waarvan zij deel uitmaakt.
- Zending en zegen zetten de gemeente op het spoor van de Messias in kerk en wereld en bemoedigen haar tot getuigenis en dienst.
Het aantal vaste elementen is beperkt gehouden, de variatie-mogelijkheden worden daarentegen ruim geboden, ter bevordering van de afwisseling en de eigen creativiteit. De facultatieve rubrieken staan cursief afgedrukt. In het volgende hoofdstuk worden de orden zodanig verklaard en toegelicht, dat het mogelijk wordt zelf elementen van de dienst vorm te geven en liturgische teksten te formuleren. Als immers de zin en het karakter van elk onderdeel duidelijk zijn, kunnen ook andere (of nieuwe) teksten zinvol gaan functioneren binnen het hier geschetste grondpatroon. In schema ge-bracht ontstaat het volgende beeld:
I. De heilige Schrift en de Maaltijd van de Heer
vaste elementen:
variabele elementen:
OPGANG
gebeden thuis / in de kerk
klok luiden
vooroefening
consistoriegebed
(orgel)muziek
inleidend woord
kaarsen aansteken
stilte
INTREDE – A
(apostolische) groet
bemoediging
gebed van toenadering
psalm / intredelied (op deze plaats of voor groet/bemoediging)
kyrie
gloria
gebedsgroet
gebed van de zondag of
gebed om verlichting met de heilige Geest
INTREDE – B
(apostolische) groet
bemoediging
psalm / intredelied
op deze plaats
of voor groet/bemoediging
verootmoediging
Tien Woorden
gebed van de zondag of
gebed om verlichting met de heilige Geest
DE HEILIGE SCHRIFT
een of meer lezingen (met liederen) uit de heilige Schrift
lezing uit het Oude Testament
psalm
lezing uit de brieven
halleluja-vers of psalm of lied
lezing uit het evangelie
acclamatie
preek
geloofsbelijdenis / lied
DE MAALTIJD VAN DE HEER – A
voorbede (op deze plaats of na het gebed over de gaven)
nodiging
vredegroet
inzameling van de gaven
lied/muziek
gebed over de gaven
(voorbede)
tafelgebed
sanctus/benedictus
Onze Vader
vredegroet
gemeenschap van brood en wijn
agnus Dei
lied en/of muziek
gebed na de Maaltijd
DE MAALTIJD VAN DE HEER – B
nodiging en onderwijzing
inzameling van de gaven
inzettingswoorden
gebeden
Onze Vader
gemeenschap van brood en wijn
lied
gebed na de Maaltijd
ZENDING EN ZEGEN
lied
zending
zegen
lied
II. De heilige Schrift, gebeden en gaven of gaven en gebeden
vaste elementen:
variabele elementen:
OPGANG
gebeden thuis / in de kerk
klok luiden
vooroefening
consistoriegebed
(orgel)muziek
inleidend woord
kaarsen aansteken
stilte
INTREDE – A
(apostolische) groet
bemoediging
gebed van toenadering
psalm / intredelied (op deze plaats of voor groet/bemoediging)
kyrie
gloria
gebedsgroet
gebed van de zondag of gebed om verlichting met de heilige Geest
INTREDE – B
(apostolische) groet
bemoediging
psalm / intredelied (op deze plaats of voor groet/bemoediging)
verootmoediging
Tien Woorden
gebed van de zondag of gebed om verlichting met de heilige Geest
DE HEILIGE SCHRIFT
een of meer lezingen (met liederen) uit de heilige Schrift
lezing uit het Oude Testament
psalm
lezing uit de brieven
halleluja-vers of psalm of lied
lezing uit het evangelie
acclamatie
preek
geloofsbelijdenis / lied
GEBEDEN EN GAVEN – A
dankzegging
voorbede
Onze Vader
inzameling van de gaven
lied/muziek
gebed over de gaven of slotgebed
of:
GAVEN EN GEBEDEN – B
inzameling van de gaven
lied/muziek
gebed over de gaven
dankzegging
voorbede
Onze Vader
ZENDING EN ZEGEN
lied
zending
zegen
lied
III. Orde voor een leerdienst
vaste elementen:
variabele elementen:
gebeden thuis en in de kerk
klok luiden
vooroefening
(orgel)muziek
consistoriegebed
inleidend woord
kaarsen aansteken
stilte
OPENING
groet
bemoediging
psalm of intredelied
gebed om verlichting met de heilige Geest of openingsgebed
DE HEILIGE SCHRIFT
lezing uit de heilige Schrift
lied
lezing uit de catechismus of ander geschrift uit de traditie
lied
preek
apostolische geloofsbelijdenis of lied
GEBEDEN
lofprijzing
voorbede
Onze Vader
of:
Onze Vader
voorbede
lofprijzing
inzameling van de gaven
ZENDING EN ZEGEN
lied
zending
zegen
lied
IV. Orde voor een samenkomst van de huisgemeente
OPENING
openingsvers
lied
gebed
DE HEILIGE SCHRIFT
Een of meer lezingen (met liederen)
uit de heilige Schrift
GEBEDEN
dankzegging
voorbede
Onze Vader
lied (kan ook na de zegenbede gezongen worden)
zegenbede
Officieel document